© 2018 by Liesbeth Goedbloed
  • LinkedIn - grijze cirkel
  • Facebook - Grey Circle
Zoeken
  • liesbethgoedbloed

Trouw nooit een vrouw met grote voeten

Op de middelbare school had ik les van een docent die erg lang was en desondanks opvallend kleine voeten had. Maat 37? Maat 38? Een lego-poppetje. Als hij wilde trouwen, had hij een probleem. ,,Trouw nooit een vrouw met grotere voeten dan je zelf hebt” is het spreekwoordelijke advies dat mannen gegeven wordt. Vrouwen met maat 36 zijn schaars. En vrouwen met maat 44 gelukkig ook. Zij vormen een bedreiging voor de mannelijke identiteit. ,,Zoek er één met kleine voeten, want één met lange voeten is je medeman.” Vreemd genoeg is het de vrouw die te grote voeten heeft, terwijl het echte probleem natuurlijk gewoon is dat de man te kleine voeten heeft. De vrouw die het aandurft met zo’n sukkel te trouwen, troostte hem met de woorden: ,,Lieverd, zelfs een man die klein van stuk is, zal groot genoemd worden in vergelijking met vrouwen.”


Wereldwijsheid of mannenwijsheid?

‘Trouw nooit een vrouw met grote voeten. Wereldwijsheid over vrouwen’ is een verzameling spreekwoorden over vrouwen. Mineke Schipper – hoogleraar interculturele literatuurwetenschap aan de universiteit van Leiden - is voor deze verzameling de hele wereld over gereisd en heeft allerlei mensen gevraagd de vrouwenspreekwoorden die zij kenden aan haar te vertellen. Het resultaat vertelt meer over mannen, dan over vrouwen.

Spreekwoorden over vrouwen zijn een typisch mannelijk genre. Ze gaan over het vrouwelijk lichaam, over seks, over macht, over de taak van de vrouw. Impliciet of expliciet gaat het steeds over hetzelfde: over hoe vrouwen, volgens mannen dan, zijn of zouden moeten zijn. En daarbij worden ze vooral gedefinieerd als afgeleide van de man, in contrast met hem. Spreekwoorden over typisch vrouwelijke onderwerpen, zoals vriendschappen tussen vrouwen onderling, zijn er nauwelijks. Wel over rivales, over tweede vrouwen, over schoonmoeders. Ook zijn er een aantal spreekwoorden over moeders en dochters; een verhouding waar mannen helemaal niets mee te maken hebben, zou je hopen. Maar nee, alle ‘moeder-dochter’spreekwoorden hebben dezelfde strekking: als je wilt trouwen, kijk dan hoe de moeder is, dan weet je hoe de dochter wordt.


Angst

De spreekwoorden laten een behoefte aan duidelijkheid zien. ,,God bescherme ons tegen harige vrouwen en baardloze mannen”, want zij maken de verhoudingen minder duidelijk. Niets is zo gevaarlijk als een vrouw die je medeman is. Zij trekt namelijk, alleen al door het simpele feit dat ze er is, de mannelijk identiteit in twijfel. Vandaar die kleine voeten. Als vrouwen de positieve eigenschappen hebben die als mannelijk getypeerd worden, zoals kennis, dan vertroebelt ook dat de verhoudingen en treden er verdedigingsmechanismen in werking. Die positieve eigenschappen worden of ontkend (,,Het is omdat ze zo stom zijn dat vrouwen zichzelf moeten wantrouwen en hun mannen moeten gehoorzamen”), als gevaarlijk voor de maatschappelijke orde voorgesteld (,,Er wordt geschiedenis gemaakt, maar de huishoudplichten worden verwaarloosd”) of zelfs als negatief voor de vrouw zelf voorgesteld (,,Een kip die kraait en een vrouw die Latijn kent, komen nooit goed terecht”). En dit is nog lief vergeleken bij wat er allemaal naar bovenkomt bij een definitie van de vrouwelijke identiteit. De combinatie ‘vrouw’ en ‘duivel’ is daarbij niet ongebruikelijk. ,,Toen God Satan in de Hel opsloot, schiep hij de vrouw om Satan op aarde te vervangen.” ,,De vrouw is de wortel van alle kwaad.” ,,Waar de Duivel machteloos is, stuurt hij een vrouw.” ,,De vrouw is de man van Satan.” Om er maar een paar te noemen.

Het zijn spreekwoorden die meer over mannen dan over vrouwen vertellen. Dat dergelijke denkbeelden ook maar iets met de werkelijkheid hebben uit te staan, durf ik te ontkennen. Maar waarom bestaan ze dan? Hoe ontstaan ze? Waarom zijn mannen bang voor “medemannen”? Waarom zijn ze bang dat een vrouw hen aantast in hun mannelijke identiteit? Alsof vrouwen niet veel te veel vrouw zijn om dat ooit te kunnen.

Er is helaas geen spreekwoord dat deze angst verklaart. Is er een moedige man die me het uit durft te leggen? Waar zijn de moedige mannen überhaupt? Even zeldzaam geworden als de deugdzame huisvrouwen soms?


Spreekwoorden

Spreekwoorden zijn gecanoniseerde wijsheden. Wijsheden waaraan je je moeilijk kunt onttrekken, omdat ze volgens iedereen altijd al waar zijn geweest. En omdat ze gecanoniseerd zijn, kent iedereen ze en gebruikt ze ook. Zonder nadenken, want dat hoeft niet meer. En spreekwoorden zijn wendbaar. Bij elke situatie past er wel één. Of meer dan één. Dan kun je kiezen. Een man die zijn vrouw slaat, zegt: ,,Als je echt van je vrouw houdt, moet je haar slaan.” Een man die zijn vrouw niet slaat, zegt: ,,Een echte man omhelst zijn vrouw, een zwakke man slaat haar.”

Maargoed, het zij zo. Ik stel voor dat als mannen ooit nieuwe spreekwoorden over vrouwen bedenken (of vrouwen over mannen) zij dan als grondregel een regel uit het gedicht ‘Desiderata’ hanteren: ,,Wees niet cynisch over de liefde, want bij alle dorheid is zij eeuwig als het gras.” Dit schreef Max Ehrmann - blijkbaar een wijs mens. Dat hij een man was, zij hem vergeven.

Auteur: Mineke Schipper

Titel: Trouw nooit een vrouw met grote voeten. Wereldwijsheid over vrouwen.

Uitgeverij: Het Spectrum. Lannoo.



179 keer bekeken